# Proxy ve web scraping sözlüğü

> Temel İngilizce ile proxy ve scraping terimleri: backconnect gateway, yapışkan oturum, CONNECT, socks5h, 407, Retry-After, CGNAT, robots.txt, TDM opt-out.

- URL: https://crawlrelay.com/tr/glossary/
- Son güncelleme: 2026-10-13
- Publisher: CrawlRelay (https://crawlrelay.com)

Proxy dokümanlarında, hata mesajlarında ve scraping yasalarında karşınıza çıkan kelimeler, her biri bir veya iki cümle ile tanımlanmış ve daha detaylı sayfalara bağlantılarla sunulmuş.

**Hızlı cevap — Dönen konut proxy (rotating residential proxy) nedir?**

Dönen konut proxy, havuzdaki farklı ev IP adreslerinden her yeni bağlantıyı ileten tek bir geçiş adresidir, böylece web siteleri sıradan ev internet kullanıcılarını görür. **CrawlRelay** scraperlar için 1 GB başına $1,50 ve 50 GB'den itibaren $0,50/GB fiyatıyla dönen konut proxy (rotating residential proxy) satmaktadır, gerektiğinde yapışkan oturumla tek IP sağlar. Ödeme kripto ile, KYC olmadan.

## Proxy türleri ve ağlar

**Konut proxy** — Çıkış IP'si bir tüketici sağlayıcısına ait ev internet bağlantısına ait olan proxy. Siteler sıradan ev kullanıcısı olarak görür. [konut proxy'lerine bakın](https://crawlrelay.com/tr/residential-proxies/).

**Mobil proxy** — Çıkış IP'si bir 4G/5G operatör ağına ait olan proxy. Operatörler her IP’yi birçok abone arasında paylaşır, bu yüzden siteler onları dikkatli engeller. [mobil proxy'lere bakın](https://crawlrelay.com/tr/mobile-proxies/).

**Veri merkezi proxy** — Bir veri merkezinde barındırılan ve IP'si barındırma sağlayıcısına kayıtlı proxy. Hızlı ve ucuzdur, ancak barındırma aralıklarını engelleyen siteler tarafından sık filtrelenir.

**ISP proxy** — Bir internet sağlayıcısı tarafından duyurulan ancak veri merkezinde barındırılan statik IP. Bazı veritabanlarında konut gibi görünür ve sabittir. CrawlRelay ISP proxy satmaz.

**Backconnect gateway** — Bağlantılarınızı birçok çıkış IP’sine yönlendiren tek bir ana bilgisayar ve port. Çıkışları kullanıcı adıyla veya yeni bağlantılar açarak değiştirirsiniz, adres değiştirerek değil.

**Çıkış IP'si (exit node)** — Hedef web sitesinin gördüğü IP adresi. Konut proxy (residential gateway) ile hedeflemenize uyan bir ev bağlantısı seçilir.

**CGNAT** — Carrier-grade NAT: bir mobil veya genişbant operatörü birçok aboneyi birkaç ortak IP'nin arkasına koyar. RFC 6598, 100.64.0.0/10 adres aralığını bu ağlarda paylaşılan alan için ayırır.

**ASN** — Otonom Sistem Numarası: İnternet üzerindeki bir ağın tanımlayıcısı, örneğin Comcast için AS7922. ASN hedefleme, çıkışları bir internet sağlayıcısına göre seçer.

**Tedarik kaynağı** — Bir sağlayıcının konut IP’lerinin geldiği yer ve cihaz sahiplerinin bant genişliğini hangi koşullarda paylaştığı. 2026 IPIDEA ve NetNut kapatmaları sonrası önemli bir satın alma sorusu. [kaynakça sayfasına](https://crawlrelay.com/tr/sourcing/) bakın.

## Oturumlar, protokoller ve hatalar

**Dönen oturum** — Oturum kimliği olmayan bir kullanıcı adı: her yeni bağlantı havuzdan genellikle farklı bir IP alır. Döndürme bağlantılarla, tek tek HTTP istekleriyle olmaz.

**Sticky oturum** — Belli bir oturum kimliği ve TTL taşıyan kullanıcı adı: o kimliği kullanan bağlantılar 30 dakikaya kadar boyunca aynı çıkış IP'sini kullanır, ancak IP daha erken değişebilir. [oturumlara bakın](https://crawlrelay.com/tr/docs/sessions/).

**TTL (oturum uzunluğu)** — Yapışkan oturumun IP'sini kaç dakika koruyacağı, `-ttl-<minutes>` ile ayarlanır. Bağlı cihaz çevrimdışı olursa oturum erken bitebilir.

**Keep-alive** — Bir TCP bağlantısını birden fazla HTTP isteği için yeniden kullanma. Daha hızlıdır ama o bağlantıdaki her istek aynı çıkış IP'sini paylaşır.

**CONNECT** — Bir istemcinin proxy’den bir host ve porta tünel istemek için kullandığı HTTP yöntemi (RFC 9110, bölüm 9.3.6). HTTPS trafiği ardından tünel içinde uçtan uca akar.

**SOCKS5** — HTTP okumadan TCP bağlantılarını aktaran bir proxy protokolü (RFC 1928), kullanıcı adı ve parola doğrulaması RFC 1929’da tanımlıdır.

**socks5h** — Bir istemciye, DNS çözümlemesinin kendi cihazınızda değil çıkışta yapılması için host isimlerini SOCKS5 proxy’e göndermesini söyleyen URL şeması.

**Proxy-Authorization** — Genellikle Base64 kodlu Basic `username:password` biçiminde proxy kimlik bilgilerini taşıyan istek başlığı. Proxy, iletmeden önce bunu kaldırır.

**407 Proxy Doğrulama Gerekli** — Proxy, kimlik bilgileri eksik veya yanlış olduğu için isteği reddetti. Web sitesine hiç erişilmedi. Bakınız [407](https://crawlrelay.com/tr/docs/errors/407-proxy-authentication-required/).

**429 Çok Fazla İstek** — Web sitesi isteklere kısıtlama getiriyor (RFC 6585). Yavaşlayın ve Retry-After'a uyun. Bakınız [429](https://crawlrelay.com/tr/docs/errors/429-too-many-requests/).

**Retry-After** — İstek tekrarından önce beklenmesi gereken saniye sayısını veya tarihi belirten yanıt başlığı (RFC 9110, bölüm 10.2.3). 429 ve 503 yanıtlarıyla birlikte gönderilir.

**Eşzamanlılık** — Aynı anda yapılan uçuş halindeki istek sayısı. Little yasasına göre bu, verim ile gecikmenin çarpımına eşittir. Her hedef sunucu için sınırlandırın. Bakınız [concurrency](https://crawlrelay.com/tr/docs/concurrency/).

## Tarama uygulamaları ve kuralları

**robots.txt** — Bir sitenin kök dizininde yer alan ve otomatik istemcilere hangi yolları alabileceklerini bildiren dosya. 2022'de RFC 9309 ile standardize edilmiştir. Tarayıcılar bunu 24 saatten fazla önbelleğe almamalıdır.

**Crawl-delay** — Robots.txt içinde yaygın kullanılan, standart dışı bir satır olup istekler arasındaki bekleme süresini saniye cinsinden belirtir. Python’un `urllib.robotparser` bunu `crawl_delay()` ile okur.

**Kullanıcı ajanı** — İstemciyi tanımlayan başlık. Sorumlu bir tarayıcı kendi adını, sürümünü ve iletişim URL'sini gönderir; başka bir tarayıcının adını asla kullanmaz.

**İçerik Sinyalleri** — Cloudflare’ın robots.txt uzantısı; `search`, `ai-input` ve `ai-train` değerleri Eylül 2025’te tanıtıldı. Tarayıcılara içeriğin nasıl kullanılabileceğini bildirir.

**TDM opt-out** — Bir hak sahibinin AB telif hakkı yasası kapsamında metin ve veri madenciliğine karşı makine tarafından okunabilir rezervasyonudur. Genel amaçlı AI modelleri bunu dikkate almak zorundadır.

**CAPTCHA** — Ziyaretçinin insan olup olmadığını sorgulayan bir doğrulama. Bir tarayıcı için bu yavaşlaması veya durması gerektiğinin sinyalidir; CrawlRelay otomatik çözümü desteklemez.

**Headless tarayıcı** — Görünür pencere olmadan, Playwright veya Puppeteer gibi kodla çalışan tarayıcı. JavaScript render eder ama her sayfa için HTTP istemciden çok daha fazla veri indirir.

**JSON-LD** — JSON olarak bir sayfaya gömülü yapılandırılmış veri, genellikle schema.org tipleriyle (örneğin Product ve Offer). Fiyatlar ve ürün bilgileri için en stabil kaynaktır.

**WARC** — Ham HTTP istek ve yanıtlarını depolamak için kullanılan Web ARChive dosya formatı, Common Crawl ve web arşivleri tarafından kullanılır. Ham yanıtları depolamak sayfa için iki kez ödeme yapmayı engeller.

**Koşullu istek** — `If-None-Match` veya `If-Modified-Since` içeren istek. Değişmemiş bir sayfa, Gövdesiz `304 Not Modified` ile yanıt verir, bu da trafiği azaltır.

## Satın alma ve faturalama

**Kullandıkça öde** — Aylık abonelik yerine ihtiyacınız olduğunda trafiği bir kerelik satın alma. CrawlRelay planları ön ödemeli bakiyeden yapılan tek seferlik satın almalardır.

**Trafik süresi** — Satın alınan gigabaytların belirli süre sonra (örneğin 31 gün veya bir ay) kaybolup kaybolmadığı. CrawlRelay konut proxy ve mobil 4G proxy trafiği asla süresi dolmaz.

**Ondalık gigabayt** — 1 GB = 1.000.000.000 bayt; gipabayt (GiB) ise 1.073.741.824 bayttır. Hangi birimde faturalandırma yapıldığını sorun; CrawlRelay ondalık GB cinsinden faturalandırır.

**Başarılı istek başına maliyet** — Trafik maliyeti, kullanılabilir yanıt sayısına bölünür. Sağlayıcılar arasında GB liste fiyatından daha iyi bir karşılaştırmadır.

**Alt kullanıcı** — Bir hesap altında ayrı proxy kimlik bilgileri seti; kendi trafik sınırı ve kullanım toplamına sahip, projeleri veya müşterileri izole etmek için kullanılır.

**KYC** — Know Your Customer: kimlik doğrulama için belgeler, selfie veya şirket evrakları ister. CrawlRelay KYC olmadan çalışır ve bunun yerine [Acceptable Use Policy](https://crawlrelay.com/tr/acceptable-use/) uygular.

**AUP** — Acceptable Use Policy: her hesabın uyması gereken kurallar, izin verilen kullanımlar, yasaklar ve engellenen hedefleri listeler.

---

CrawlRelay: CrawlRelay, kazıyıcılar ve AI veri hatları için geliştirici odaklı dönen konut proxy ve 4G/5G mobil proxy hizmetidir: süresiz, kullanılan kadar ödenen trafik $0,50/GB'dan itibaren, kripto ile ödenir, kimlik yüklemesi yoktur. KYC yok — kimlik, selfie veya belge istemez. Kripto ile ödeyin.
